۰۲۱
- admin
فهرست مطالب
نقش هورمون انسولین در بدن
نقش هورمون انسولین در بدن ما کمک به تبدیل غذا به انرژی و مدیریت سطح قند خون است. اگر دیابت دارید، بدن شما نمیتواند انسولین کافی تولید کند یا نمیتواند به درستی از آن استفاده کند. پزشک یا مشاور تغذیه میتواند برای شما انسولین مصنوعی تجویز کند که از طریق تزریق (شات) بوسیله قلم تزریقی یا پمپ صورت می گیرد. انسولین استنشاقی نیز یک گزینه دیگر است.
انسولین چیست؟
هورمون انسولین هورمونی طبیعی است که در لوزالمعده شما تولید می شود و برای آنکه بدن بتواند شکر(گلوکوز) را به انرژی تبدیل کند انسولین نقش اساسی ای را ایفا می کند. اگر لوزالمعده شما انسولین کافی تولید نکند یا بدن شما به درستی از انسولین استفاده نکند، منجر به سطح بالای قند خون (هایپرگلیسمی) میشود. این منجر به دیابت میشود. همچنین انواع مصنوعی انسولین وجود دارد که افراد مبتلا به دیابت برای مدیریت این بیماری از آنها استفاده میکنند.
هورمون انسولین چه کاری انجام میدهد؟
انسولین گلوکز را از خون شما به سلولهای سراسر بدن شما منتقل میکند. گلوکز هم از غذا و نوشیدنیهایی که میل میکنید و هم از آزادسازی طبیعی گلوکز ذخیره شده (گلیکوژن) در بدن تامین میشود. گلوکز منبع اصلی و ترجیحی انرژی بدن شماست.
تمام سلولهای بدن شما به انرژی نیاز دارند. انسولین را به عنوان کلیدی در نظر بگیرید که درهای سلولهای بدن شما را باز میکند. هنگامی که انسولین درهای سلول شما را باز میکند، گلوکز میتواند جریان خون شما را ترک کرده و به سلولهای شما منتقل شود، جایی که شما از آن برای انرژی استفاده میکنید.
بدون انسولین کافی، گلوکز نمیتواند وارد سلولهای شما شود و در عوض در خون شما تجمع مییابد. این منجر به قند خون بالا و دیابت میشود. کمبود هورمون انسولین برای مدت طولانی منجر به عارضهای تهدیدکننده زندگی به نام کتواسیدوز مرتبط با دیابت (DKA) میشود.
نقش هورمون انسولین در کنترل قند خون
هورمون انسولین سطح قند خون شما را پایین میآورد. و گلوکاگون به طور طبیعی آن را بالا میبرد. بدن شما از این دو هورمون برای متعادل کردن سطح قند خون استفاده میکند تا آن را در محدوده سالم نگه دارد.
اگر دیابت دارید، انسولین بیش از حد (تولید شده) میتواند منجر به قند خون پایین (هایپوگلیسمی) شود. در این حالت، ممکن است برای بالا بردن سطح قند خون خود نیاز به مصرف قند داشته باشید. تجویز هورمون گلوکاگون که به اشکال مختلف تولید میشود توسط پزشک، برای استفاده اضطراری در درمان قند خون پایین شدید ضروریست. برای اطلاع از اینکه آیا گلوکاگون باید در برنامه درمانی شما گنجانده شود یا خیر، با یک مشاور تغذیه یا متخصص غدد و دیابت خود مشورت کنید.
انواع انسولین برای دیابت چیست؟
انواع مختلفی از انسولین وجود دارد. اکثر انواع آن تزریقی هستند، چه از طریق سوزن، قلم یا پمپ. انسولین استنشاقی نیز وجود دارد. اگر دیابت دارید، پزشک شما با شما همکاری خواهد کرد تا نوع (انواع) مناسب را برای شما تجویز کند و با تغییر نیازهای شما، دوز را تنظیم کند.
انواع اصلی هورمون انسولین بر اساس سرعت اثر و مدت زمان ماندگاری آنها عبارتند از:
انسولین سریع الاثر:
این نوع انسولین ظرف پنج تا بیست دقیقه شروع به کار میکند و به مدت سه تا پنج ساعت اثر خود را حفظ میکند. حدود یک یا دو ساعت پس از تزریق به اوج اثر خود میرسد (بیشترین اثربخشی را دارد). انواع انسولین سریع الاثر شامل انسولین گلولیزین است. انسولین استنشاقی نیز سریع الاثر در نظر گرفته میشود. باید آن را قبل از غذا مصرف کنید.
انسولین رگولار (یا انسولین کوتاه اثر):
این نوع انسولین شامل Novolin R® و Humulin R® است. آنها حدود 30 تا 45 دقیقه پس از تزریق شروع به کار میکنند و پس از حدود پنج تا هشت ساعت اثرشان از بین میرود. انسولین رگولار حدود دو تا چهار ساعت پس از تزریق به اوج اثر خود میرسد.
انسولین متوسط اثر:
این نوع انسولین حدود دو ساعت پس از تزریق شروع به اثر میکند و بین چهار تا ۱۲ ساعت پس از تزریق بیشترین تأثیر را دارد. اثر آن ظرف ۱۴ تا ۲۴ ساعت از بین میرود. انواع آن شامل انسولین ایزوفان (NPH) است.
انسولین طولانی اثر:
حدود یک ساعت طول میکشد تا این نوع انسولین به جریان خون شما برسد و شروع به اثر کند. بین سه تا ۱۴ ساعت پس از تزریق به اوج خود میرسد. تا یک روز اثر آن باقی میماند. انواع آن شامل انسولین گلارژین است.
انسولین فوق طولانی اثر:
این نوع انسولین که حدود شش ساعت پس از تزریق به جریان خون میرسد، برای چندین ساعت همان سطح اثربخشی را دارد (به اوج اثر نمیرسد). میتواند تا دو روز اثر داشته باشد. انواع آن شامل انسولین دگلودک است.
عوارض جانبی انسولین چیست؟
شایعترین عارضه درمان با انسولین، پایین آمدن سطح گلوکز خون (هیپوگلیسمی) ناشی از مصرف بیش از حد انسولین برای نیازهای شما است. سایر عوارض جانبی احتمالی درمان با انسولین که نادر هستند عبارتند از:
واکنشهای پوستی با انسولین تزریقی:
تزریق مکرر انسولین در یک ناحیه میتواند باعث تشکیل رسوبات چربی در زیر پوست شما شود و پوست شما را ناهموار نشان دهد. همچنین میتواند چربی را از بین ببرد و باعث فرورفتگی پوست شما شود. این مشکل لیپودیستروفی موضعی نامیده میشود. میتواند جذب انسولین تزریقی را کاهش دهد، بنابراین مهم است که مرتباً محل تزریق را تغییر دهید.
واکنش آلرژیک به انسولین:
برخی از افراد ممکن است به انواع خاصی از انسولین واکنش آلرژیک نشان دهند. این واکنش میتواند باعث درد و سوزش و به دنبال آن تغییر رنگ پوست، خارش و تورم در اطراف محل تزریق برای چند ساعت شود.
ایجاد آنتیبادیهای انسولین:
در موارد بسیار نادر، بدن شما میتواند آنتیبادیهایی علیه انسولین تولید کند زیرا دقیقاً مانند انسولین طبیعی نیست. این آنتیبادیها ممکن است در عملکرد انسولین تولید شده اختلال ایجاد کنند. و ممکن است نیاز باشد که دوزهای بسیار زیادی انسولین مصرف کنید.
محلهای تزریق انسولین کدامند؟
شما میتوانید انسولین را به چندین ناحیه از بدن خود تزریق کنید. به طور کلی، مناطقی که معمولاً چربی بدن (بافت چربی) دارید، بهترین مکانها هستند. این موارد عبارتند از:
- شکم شما – حداقل 5 سانتیمتر (2 اینچ) از ناف شما فاصله داشته باشد.
- جلو یا کنار رانهای شما.
- پشت بازوهای شما.
- بالای باسن شما.
مهم است که محل تزریق انسولین را با هم مخلوط کنید تا از عوارض پوستی جلوگیری شود.
سطح طبیعی هورمون انسولین چقدر است؟
در واقع “سطح طبیعی” برای هورمون انسولین وجود ندارد زیرا هر فرد متفاوت است و نیاز انسولین شما از ساعتی به ساعت دیگر در هر روز بسیار متفاوت است. عوامل متعددی بر سطح انسولین شما تأثیر میگذارند، مانند:
- نوع و مقدار غذایی (عمدتاً غذاهای حاوی کربوهیدرات) که میخورید.
- زمان و تعداد دفعات غذا خوردن.
- سطح فعالیت شما و نوع فعالیتی که انجام میدهید (مانند کاردیو یا وزنهبرداری).
- اگر بیمار یا استرس دارید.
- اگر بیدار یا خواب هستید.
- هورمونهای دیگر.
- داروهای خاص، مانند کورتیکواستروئیدها.
علاوه بر این، هیچ آزمایش رایجی برای بررسی سطح انسولین شما به طور خاص وجود ندارد.
آیا افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ به انسولین نیاز دارند؟
برخی از افراد – اما نه همه – مبتلا به دیابت نوع ۲ برای مدیریت بهتر این بیماری به انسولین نیاز دارند.
انواع دیگری از داروها برای دیابت نوع ۲ وجود دارد، مانند داروهای خوراکی و تزریق آگونیست GLP-1. این داروها به روشهای مختلف با مقاومت به انسولین مبارزه میکنند. اگر مقاومت به انسولین شدید باشد، این داروها ممکن است برای حفظ سطح قند خون سالم کافی نباشند. این زمانی است که به انسولین نیاز خواهید داشت. فرد مبتلا به دیابت چه مدت میتواند بدون انسولین زندگی کند؟
فرد مبتلا به دیابت وابسته به انسولین برای زندگی به انسولین مصنوعی نیاز دارد. بدون آن، DKA، یک عارضه تهدیدکننده زندگی، میتواند ایجاد شود. DKA یک عارضه حاد است، به این معنی که شروع شدید و ناگهانی دارد. میتواند در عرض ۲۴ ساعت ایجاد شود. اگر استفراغ میکنید، میتواند خیلی سریعتر ایجاد شود. ضروری است که به محض مشاهده علائم، با پزشک خود تماس بگیرید یا به بیمارستان بروید تا قبل از شدیدتر شدن DKA، درمان شوید. بدون درمان، DKA کشنده است.
ارتباط هورمون انسولین با چاقی
زمانی که مواد غذایی بهویژه کربوهیدراتها مصرف میشوند، سطح قند خون افزایش یافته و پانکراس برای کنترل آن انسولین ترشح میکند. اگر این روند بهصورت مداوم و بیش از حد تکرار شود، بدن در شرایطی قرار میگیرد که به آن افزایش مزمن انسولین گفته میشود؛ وضعیتی که زمینهساز ذخیره چربی و اضافه وزن خواهد بود.
ارتباط انسولین با چاقی زمانی پررنگتر میشود که سلولها به انسولین پاسخ مناسبی ندهند؛ حالتی که به آن مقاومت به انسولین میگویند. در این شرایط، بدن برای کاهش قند خون انسولین بیشتری ترشح میکند و همین موضوع باعث میشود فرآیند چربیسوزی مهار و ذخیره چربی در بدن فعالتر شود. بهعبارت ساده، انسولین بالا مانند یک سیگنال «ذخیره انرژی» عمل کرده و مانع استفاده بدن از چربیهای انباشتهشده میشود.
کنترل سطح انسولین یکی از کلیدیترین راهکارها برای پیشگیری و درمان چاقی محسوب میشود. اصلاح الگوی تغذیه، کاهش مصرف قند و کربوهیدراتهای ساده، افزایش مصرف فیبر و پروتئین، خواب کافی و فعالیت بدنی منظم، همگی به بهبود حساسیت بدن به انسولین کمک میکنند. زمانی که سطح انسولین متعادل شود، بدن راحتتر وارد فاز چربیسوزی شده و کاهش وزن بهصورت پایدار و سالم اتفاق میافتد.
نتیجه گیری
انسولین یک هورمون ضروری است که به شما کمک میکند سالم بمانید و بدن شما آنطور که باید کار کند. اگر بدن شما نمیتواند انسولین کافی تولید کند یا از آن به درستی استفاده کند، پزشک شما میتواند انسولین مصنوعی را به عنوان درمان دیابت تجویز کند. هنگام تزریق انسولین به خودتان، دستورالعملهای پزشک خود را به دقت دنبال کنید. و اگر علائم DKA یا افت شدید قند خون را دارید، حتماً فوراً به پزشک مراجعه کنید.